Symbolika ro?lin w kulturze chrze?cija?skiej

Ro?liny - ró?a, symbolikaKultura chrze?cija?ska zawiera mnóstwo symboli, które pomagaj? wyja?nia? wiar?, ale te? znajduj? zastosowanie w codziennym ?yciu. W?ród tych symboli odnajdziemy wiele ro?lin, które przez swoje niezwyk?e w?a?ciwo?ci sta?y si? dla ludzi wa?ne i cenne. Bia?a lilia, czerwona ró?a czy ga??zka oliwna pojawia?y si? cz?sto na obrazach czy w utworach literackich, nios?c ze sob? g??bokie znaczenie. Poni?ej przedstawiono kilka z najcz??ciej stosowanych w chrze?cija?stwie symboli ro?linnych.

LILIA o bia?ym kolorze jest symbolem czysto?ci i niewinno?ci. W jednej z legend chrze?cija?skich ten pi?kny kwiat wyrós? z ?ez Ewy, która musia?a za swój grzech niepos?usze?stwa opu?ci? raj. Lilia jest cz?sto u?ywana jako symbol Maryi, takie okre?lenie Matki Bo?ej pojawia si? w wielu pie?niach. Kwiat ten jest tak?e atrybutem takich ?wi?tych jak Antoni Padewski, Katarzyna ze Sieny, Klara z Asy?u czy ?wi?ty Kazimierz. Tak zwany krzy? liliowy oznacza nieod??czne po??czenie mi?o?ci oraz cierpienia i symbolizuje rozpacz Maryi patrz?cej na ?mier? swojego syna. Krzy? ten jest dedykowany matkom, które utraci?y swoje dzieci, a tak?e wszystkim osobom, które cierpi? po stracie swoich bliskich.

DRZEWO OLIWNE symbolizuje d?ugowieczno?? i trwa?o??, a tak?e ?ycie i p?odno??. Oliwki i wytwarzana z nich oliwa by?y podstaw? wy?ywienia krajów Bliskiego Wschodu, dlatego drzewo to obdarzane by?o szacunkiem i stanowi?o wa?ny element w kulturze. Wszyscy znamy pi?kn? histori? ze Starego Testamentu, gdy go??b przynosi Noemu ga??zk? z drzewa oliwnego na znak tego, ?e ?ycie na ziemi na nowo si? odrodzi?o. Drzewa oliwne pojawiaj? si? tak?e w Nowym Testamencie: jedna z najbardziej wzruszaj?cych scen ukazuje Jezusa modl?cego si? w gaju oliwnym, gdzie widzimy go jako cz?owieka s?abego, n?kanego w?tpliwo?ciami i przera?onego wizj? w?asnej ?mierci. Dzi? z drewna oliwnego wytwarzane s? ró?a?ce i krzy?e, które symbolizuj? prostot? i siln? wiar?.

JAB?O? kojarzy? si? b?dzie odruchowo z owocem, które zerwa?a niepos?uszna Ewa z drzewa poznania dobra i z?a, nara?aj?cy tym samym siebie i Adama na wygnanie z raju. Jak mówi legenda, kawa?ek odgryzionego jab?ka utkwi? Adamowi w gardle, dlatego te? dzi? wypuk?? grdyk? u m??czyzn nazywa si? w?a?nie "jab?kiem Adama". Trzymane w d?oni pierwszej kobiety jab?ko symbolizuje grzech pierworodny. W?ród filozofów jab?ko za spraw? swojego kulistego kszta?tu kojarzone by?o z doskona?o?ci? i sko?czono?ci?. Owoc ten sta? si? tak?e jednym z symbolów w?adzy królewskiej: królowie chrze?cija?scy w czasie najwa?niejszych uroczysto?ci zak?adali koron?, w jednej r?ce trzymali ber?o, w drugiej za? przyozdobione krzy?em z?ote jab?ko.

RÓ?A to kwiat zawieraj?cy w sobie sprzeczno?ci: ma cudowny wygl?d, pi?kny zapach i jednocze?nie ostre kolce, które potrafi? bole?nie zrani?. W religii chrze?cija?skiej ró?a sta?a si? symbolem cierpi?cego Chrystusa, czerwona ró?a jest u?ywana jako obraz niewinnej krwi przelanej na krzy?u. Maryja nazywana jest Ró?? Syjonu lub Ró?? Duchown?. Wie?ce czerwonych ró? i bia?ych lilii sk?adane by?y przez chrze?cijan czcz?cych Matk? Bo?? wraz z powtarzanymi modlitwami, wie?ce te z czasem zosta?y zast?pione paciorkami, które otrzyma?y nazw? ró?a?ca. Ró?a cz?sto wyst?powa?a jako atrybut ?wi?tych, kwiat ten znajdziemy na wizerunkach m. in. Ró?y z Limy, Rity czy Rozalii z Palermo.

PALMA kojarzy si? wszystkim z tzw. Niedziel? Palmow?, a wi?c uroczysto?ci? ko?cieln? poprzedzaj?c? ?wi?to Wielkiej Nocy. Uroczysto?? ta upami?tnia wjazd Jezusa do Jerozolimy, gdzie zosta? przywitany przez mieszka?ców miasta za pomoc? ga??zi palmowych. Upami?tnieniem tego wydarzenia w polskim ko?ciele jest ?wi?cenie palm z?o?onych z ga??zek wierzbowych przyozdobionych suszonymi kwiatami. W symbolice chrze?cija?skiej palma oznacza zwyci?stwo, tryumf, st?d te? pochodzi wyra?enie "palma zwyci?stwa". Palma, jako drzewo wysokie i dostojne, kojarzy?o si? z posiadaniem w?adzy, "górowaniem" nad innymi. Palma dawa?a tak?e cie? i owoce w?drowcom na pustyni, dlatego traktowano j? jako drzewo ratuj?ce ?ycie.

GORCZYCA jest niezwyk?? ro?lin?: z male?kiego, ledwo widocznego ziarenka wyrasta pot??ny krzew. Nauczaj?cy t?umy Jezus powiedzia?: „Królestwo niebieskie podobne jest do ziarnka gorczycy, które kto? wzi?? i posia? na swej roli. Jest ono najmniejsze ze wszystkich nasion, lecz gdy wyro?nie, jest wi?ksze od innych jarzyn i staje si? drzewem, tak ?e ptaki przylatuj? z powietrza i gnie?d?? si? na jego ga??ziach” (Mt 13, 31-32). Ziarno gorczycy jest wi?c symbolem wiary: ma?e, skromne rzeczy przyczyniaj? si? do powstania czego? wielkiego i przynosz?cego wszystkim korzy?ci.

Jako ciekawostk? warto doda?, ?e ro?liny, których nazwy czy opisy mo?na odnale?? w tek?cie Pisma ?wi?tego, doczeka?y si? systematycznych bada?. W?ród naukowców zajmuj?cych si? tym tematem mo?na wymieni? Harolda i Alm? Moldenk?, Franka Nigela Heppera czy Jean i Solange Maillat. Badacze ro?lin biblijnych podaj? list? 250 gatunków, z czego oko?o 200 jest z du?? doz? pewno?ci zidentyfikowana, natomiast 50 z nich nadal budzi zastrze?enia.